Ein blaenoriaethau

Gyda chymorth gan Lywodraeth Cymru, mae’r Comisiwn Bevan wedi adnabod 5 blaenoriaeth ar gyfer 2022 ac yn eu holrhain yn ystod y flwyddyn. Rydym yn galw’r blaenoriaethau hyn yn ein 5 Allwedd at Lwyddiant.

Mae Covid-19 wedi newid yn sylweddol y ffordd yr ydym yn byw, yn gweithio ac yn chwarae – y ffordd yr ydym yn gweld y byd o’n cwmpas ac yn bwysicach fyth y ffordd yr ydym yn meddwl, yn cynllunio ac yn gweithredu. Gyda hyn mewn golwg, rydym wedi creu ein 5 Allwedd at Lwyddiant – map trywydd i’n harwain ni a’n cydweithwyr yn 2022 a thu hwnt. Ond ni fyddwn yn gwneud hyn ar ein pen ein hunain. Ar y daith hon, cawn gwmni ac arweiniad ein 23 oGomisiynwyr Bevan – tîm o arbenigwyr gofal iechyd o’r radd flaenaf sydd â phrofiadau a gwybodaeth eang tu hwnt sy’n ein cynghori ni, ein herio ni ac yn ein hyrwyddo ni yng Nghymru a thu hwnt, a nhw sy’n gwneud hyn i gyd yn bosibl.

Ein 5 Allwedd at Lwyddiant

1. GWASANAETH IECHYD A GOFAL GWLADOL, CYFANNOL

Mae Covid-19 wedi dangos yn glir y bylchau a’r anghydraddoldeb rhwng y GIG a’r system gofal cymdeithasol. Mae cyfleoedd wedi’u colli i wella a lleihau’r bwlch ac mae angen i ni edrych yn ôl mewn amser a gwybod ein bod wedi dysgu a chreu dyfodol gwahanol. Er mwyn cyflawni hyn, mae angen i ni gyd weithio gyda’n gilydd yn fwy trwyadl am Wasanaeth Gofal ac Iechyd Cenedlaethol cyfartal a chyfannol, lle mae iechyd, llesiant a gofal cymdeithasol yn cael eu rheoli’n fwy effeithiol gyda’i gilydd ar lefel leol, yn gyfartal ac yn atebol i bobl leol. Wedi’u seilio gan Iechyd a Gofal Darbodus, bydd cymhwyso’r pedair Egwyddor Darbodus a dull yn seiliedig ar werthoedd yn cyflawni gofal cynaliadwy ac o ansawdd uchel (boed yn iechyd neu ofal cymdeithasol) sy’n mynd i’r afael ag anghenion pobl, yn ddiogel, yn gyson, heb achosi niwed neu wastraff, mewn modd ystyrlon a thosturiol. Bydd angen archwilio’n llawn unrhyw ffyrdd gwahanol i gynnal ac ariannu’r gwasanaeth hwn gyda phobl Cymru.


2. CYMRU IACH A CHYFOETHOG: MODEL POBLOGAETH GYMDEITHASOL AR GYFER IECHYD A LLESIANT

Mae economeg iechyd drwy fynediad at gyflogaeth deg, cysylltiadau tai a chymdeithasol yn hanfodol i Gymru iach a chyfoethog. Caiff hyn ei atgyfnerthu drwy Fodel Iechyd Cymdeithasol Darbodus Comisiwn Bevan ac egwyddorion Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, yn hytrach na’r model gofal iechyd traddodiadol a meddygol. Mae model cymdeithasol poblogaeth ‘yn seiliedig ar leoedd’ yn cydnabod pwysigrwydd cadw llesiant corfforol a meddyliol gan ddefnyddio’r asedau sydd ar gael mewn trefi, pentrefi a chymunedau lleol, lle mae pobl yn byw, yn gweithio ac yn chwarae. Gwelwyd hyn yn amlwg yn ystod y pandemig lle bu pobl, gwasanaethau a chymorth lleol yn chwarae rôl allweddol o ran cynnal a chefnogi’r rheini mewn angen, megis yr henoed, pobl o gefndiroedd du a grwpiau ethnig lleiafrifol, a chymunedau difreintiedig ehangach, a oedd wedi’u hynysu a’u datgysylltu fwyaf oddi wrth gymdeithas. Ni ddylai anfantais o’r fath gael cyfle i fagu. Rhaid i’n cwmpawd moesol edrych am ddatrysiadau, megis trethi a dulliau eraill, er mwyn mynd i’r afael â hyn eto i sicrhau Cymru iach, gyfartal.
This includes a health and care system where everyone is able and supported to play a part in taking responsibility for their own physical and mental wellbeing and that of others. It should ensure support is fairly focused around people with greatest needs, addressing health inequalities and the moral and social determinants of health – ‘to improve health requires improvement in every area other than health — When society is flourishing health tends to flourish’.


3. ARWEINYDDIAETH, FFORDD O FEDDWL A SYSTEMAU O ANSAWDD UCHEL

Mae Covid-19 wedi atgyfnerthu ymhellach yr angen am arweinyddiaeth gref a ffordd o feddwl arloesol i sicrhau systemau a gwasanaethau o ansawdd i bawb, waeth lle mae pobl yn byw neu beth bynnag maen nhw’n ei wneud. Mae anghydraddoldeb cyson o ran mynediad at ofal o ansawdd dda yn annerbyniol.

Mae arweinwyr gwasanaethau cyhoeddus yn chwarae rôl hanfodol o ran cyflawni hyn a rhaid eu cefnogi a’u gwneud yn atebol. Bydd yn bwysig cefnogi pobl wrth iddynt feddwl a gweithio’n wahanol ac mewn modd sy’n fwy trawsnewidiol, gan adeiladu ar y newidiadau mwy radical yr ydym wedi’u gweld dros y flwyddyn ddiwethaf. Mae 75% o gyfanswm y gyllideb yn cael ei wario ar staff iechyd a gofal a rhaid ymgysylltu’n llawn â nhw, ynghyd â lleisiau cleifion, er mwyn cynorthwyo i gyd-ddylunio gwasanaethau ar gyfer heddiw ac yfory. Bydd datblygu a chefnogi ein harweinwyr yn y dyfodol i fod wedi’u paratoi, yn fedrus ac yn gallu trawsnewid systemau, yn hanfodol. Ni fydd yr ‘un hen ddulliau arwain’ yn briodol. Rhaid i ni ddod o hyd i ffyrdd gwahanol a mwy dynamig, gan ddysgu gan arweinwyr y tu hwnt i iechyd a gofal ac yn rhyngwladol, er mwyn rhoi Cymru yn flaenllaw yn y maes unwaith yn rhagor.


4. DATRYSIADAU CYNALIADWY SY’N DDIOGEL O RAN IECHYD A’R HINSAWDD

Ni ddylem gymryd pobl nac ein hadnoddau yn ganiataol. Rhaid i ni barhau i ddod â datrysiadau cynaliadwy yn flaenoriaeth yn ein bywydau bob dydd, yn gyson ag egwyddorion Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol a chyd-destun ehangach Economeg Llesiant. Mae cynaliadwyedd yn mynd y tu hwnt i effaith economaidd ac amgylcheddol ac yn cynnwys agweddau megis dychwelyd i’r gwaith, cyflogaeth deg a chymorth incwm. Mae’r agenda Byd-eang ac One Health yn atgyfnerthu cyd-ddibyniaeth iechyd dynol ar benderfynyddion amgylcheddol a chymdeithasol ehangach iechyd. Nawr yn fwy nac erioed, mae’r adnoddau yn eithriadol o brin, ac felly y byddant yn parhau i fod, felly rhaid i ni ddod o hyd i fwy o ddatrysiadau cynaliadwy ar gyfer y dyfodol y tu hwnt i Covid-19.

Nid yn unig mae lleihau gwastraff yn ddarbodus – ond mae’n hanfodol ar gyfer y dyfodol, fel y pwysleisiwyd gan Syr David Attenborough. Mae’n gwneud synnwyr boed ydynt yn ystyried amser, cyfarpar, cyffuriau, bwyd, ynni neu adnoddau eraill a bydd hefyd yn helpu i greu Cymru iachach i fyw ynddi. Gall pawb chwarae rôl yn hyn a chael eu hannog a’u cefnogi i gymryd cyfrifoldeb am ddefnyddio adnoddau, sgiliau ac amser yn effeithiol. Dylai systemau iechyd a gofal, arbenigwyr a’r cyhoedd weithio gyda’i gilydd i leihau gwastraff o bob math, gan gymryd cyfrifoldeb ar y cyd am ein hôl-troed carbon yng Nghymru, yn gyson â datblygiadau megis Gofal Iechyd Heb Niwed, Cynaliadwyedd mewn Gofal Iechyd a Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol.


5. ANNOG A MEWNOSOD TRAWSNEWID, ARLOESEDD, A MABWYSIADU A LLEDAENU DATRYSIADAU CYNALIADWY A DIOGEL O RAN IECHYD A’R HINSAWDD

Bydd mewnosod arloesedd a thrawsnewid yn rhan graidd o gynaliadwyedd a dichonoldeb y system a’r gwasanaethau yn y dyfodol. Mae hyn yn rym allweddol i sicrhau bod Cymru yn barod i fod yn hyblyg, i addasu a bod yn addas at y dyfodol. Er mwyn gwireddu hyn ac i sicrhau adferiad cynaliadwy, bydd angen cyflymu cynlluniau. Mae angen cyflawni newid er mwyn cynnal iechyd, lleeihau’r galw ar wasanaethau, a’u trawsnewid mewn amgylchedd sy’n cefnogi ac yn annog pawb i gyfrannu at ddod o hyd i ddatrysiadau arloesol gyda’i gilydd. Mae Cymru Iachach wedi cydnabod y rôl mae gwasanaethau iechyd a gofal, prifysgolion, y diwydiant, cleifion, pobl ac arbenigwyr oll yn ei chwarae.

Mae angen mwy o ffocws ar gynnal iechyd a llesiant a’r ‘yr hyn sy’n bwysig i bobl’ yn hytrach na ‘beth sy’n bod ar bobl’. Bydd yn hanfodol gwrando ar bobl a’u syniadau, cefnogi anghenion pobl, yn hytrach na’r ‘systemau’ a chynorthwyo pobl i gynorthwyo eu hunain, yn hytrach na thrin y salwch yn unig.

Rhaid i ni i gyd fod yn agored ac yn barod i feddwl a gweithredu’n wahanol a chael ein cefnogi i wneud y trawsnewidiad gofynnol. Dylid adolygu adnoddau a ffyrdd o weithio sydd eisoes yn bodoli, a defnyddio Cronfeydd Trawsnewid ac Arloesi i drio, profi a mabwysiadu datrysiadau, modelau, technoleg neu ffyrdd newydd o weithio, wrth ddigomisiynu a disodli hen fodelau gofal, nad ydynt yn ymarferol bellach. Dylai trawsnewid systemau cenedlaethol a lleol gynhyrchu a chefnogi syniadau mwy radical a chyfannol ar draws ffiniau, arbenigwyr, sefydliadau a chymunedau er mwyn dod o hyd i ddatrysiadau gwell gyda’n gilydd, yn ogystal â’u mabwysiadu, eu haddasu a’u lledaenu. Dylid annog a chefnogi pawb i chwarae rôl ragweithiol o ran mabwysiadu a lledaenu arloesedd ledled Cymru.